Điều khiển luồng trong Python

if chạy một khối khi điều kiện đúng; elif (else-if) thử điều kiện tiếp theo; else lo phần còn lại. Khối được gom bằng thụt lề (4 dấu cách), không dùng {}:

for i in range(4):
    if i % 2 == 0:
        print(i, "chan")
    else:
        print(i, "le")

0 chan
1 le
2 chan
3 le

• ▸Cú pháp: if điều_kiện: rồi khối thụt vào; elif / else là tuỳ chọn.
• ▸Khối gom bằng thụt lề CÙNG mức (quy ước 4 dấu cách) - đây là cú pháp.
• ▸So sánh: ==, !=, <, >, <=, >=; nối điều kiện bằng and, or, not.

Điều kiện không nhất thiết là True/False. Python coi nhiều object là “giả” (falsy) hay “thật” (truthy). Quy tắc gọn: rỗng / 0 / None là falsy, còn lại truthy:

gio_hang = []
if not gio_hang:          # list rong -> falsy
    print("Gio hang trong")

Gio hang trong

for của Python duyệt phần tử (không đếm chỉ số như C); range(n) sinh 0…n−1. while lặp khi điều kiện còn đúng. Bấm Tiếp → để chạy từng bước:

for i in range(5):
    if i == 3:
        break        # THOAT han vong lap
    print(i)
# -> 0 1 2

for i in range(5):
    if i % 2 == 0:
        continue     # BO QUA, sang lan ke
    print(i)
# -> 1 3

0
1
2
1
3

• ▸for item in collection: duyệt list, str, range, dict…
• ▸range(n) = 0…n−1; range(a, b, step) linh hoạt; cần chỉ số → enumerate().
• ▸break thoát hẳn vòng lặp; continue bỏ qua phần còn lại, sang lần kế.

Hai hàm rất hữu ích khi duyệt: enumerate cho cả chỉ số lẫn phần tử; zip ghép song song nhiều dãy:

ten = ["An", "Binh", "Cuc"]
diem = [9, 8, 10]

for i, t in enumerate(ten, 1):     # i: chi so (bat dau tu 1), t: phan tu
    print(i, t)

for t, d in zip(ten, diem):        # ghep hai day theo cap
    print(t, "->", d)

1 An
2 Binh
3 Cuc
An -> 9
Binh -> 8
Cuc -> 10

• ▸enumerate(dãy, start) → (chỉ_số, phần_tử) - KHỎI tự quản biến đếm như C.
• ▸zip(a, b) → các cặp (a[i], b[i]); dừng ở dãy ngắn nhất.
• ▸Đây là cách “Pythonic” thay cho for i in range(len(...)) rồi truy cập theo chỉ số.

Mẫu “tạo rỗng → for → append” có cách viết gọn: comprehension - cho cả list, dict và set:

ten = ["An", "Binh", "Cuc"]; diem = [9, 8, 10]

binh_phuong = [i * i for i in range(4)]          # LIST: [0, 1, 4, 9]
chan        = [x for x in range(10) if x % 2 == 0] # LIST co dieu kien
bang_diem   = {t: d for t, d in zip(ten, diem)}    # DICT comprehension
diem_la     = {d for d in diem}                     # SET (loai trung)

print(binh_phuong)
print(bang_diem)

[0, 1, 4, 9]
{'An': 9, 'Binh': 8, 'Cuc': 10}

• ▸[ biểu_thức for x in dãy ] tạo list; { } cho set; { k: v for ... } cho dict.
• ▸Kèm điều kiện: [x for x in nums if x > 0] - lọc luôn khi tạo.
• ▸Gọn & thường nhanh hơn; nhưng đừng nhồi phức tạp khiến khó đọc.

Một nét lạ & hữu ích: vòng for/while có thể kèm else - khối else chạy khi vòng lặp kết thúc mà KHÔNG gặp break:

for n in [7, 9, 11]:
    if n % 2 == 0:
        print("co so chan:", n)
        break
else:
    print("khong co so chan nao")   # chay vi vong lap KHONG break

khong co so chan nao

• ▸else của vòng lặp chạy khi DUYỆT HẾT mà không break - hợp cho mẫu “tìm kiếm”.
• ▸Nếu tìm thấy (break) → else KHÔNG chạy.
• ▸Rẽ nhánh nhiều trường hợp phức tạp? Python 3.10+ có match/case (structural pattern matching).