Interface & structural typing

Ở bài trước ta viết kiểu object ngay tại chỗ: { ten: string; tuoi: number }. Khi hình dạng lớn dần và lặp lại nhiều nơi, hãy đặt tên cho nó bằng interface hoặc type:

interface Meo {
  ten: string;
  tuoi: number;
  mau?: string;          // optional: co cung duoc, thieu cung duoc
  readonly id: number;   // readonly: gan mot lan, khong sua lai
}

type Diem = { x: number; y: number };   // type alias cho object

interface BangDiem {
  [mon: string]: number;   // index signature: khoa string bat ky, gia tri number
}

• ▸interface và type alias đều mô tả hình dạng một object để tái dùng.
• ▸Hậu tố ? làm field optional; readonly chặn gán lại (lúc biên dịch).
• ▸Index signature [key: string]: T mô tả object có khoá động, không cố định.

Đây là điểm "under the hood" hay làm người từ Java/C# bất ngờ. TypeScript so khớp kiểu theo hình dạng (structural typing), không theo tên khai báo. Một object chỉ cần đúng hình dạng là dùng được như Meo, dù chưa từng được khai báo là Meo:

interface Meo {
  ten: string;
  tuoi: number;
}
function gioiThieu(m: Meo): string {
  return m.ten + ", " + m.tuoi + " tuoi";
}

const obj = { ten: "Bo", tuoi: 2, mau: "den" };  // co them mau
console.log(gioiThieu(obj));   // OK! obj du ten+tuoi nen khop hinh dang

Bo, 2 tuoi

Nghịch thử: bật tắt field xem object còn "khớp hình dạng" Meo hay không.

Structural typing nói "thừa field thì bỏ qua" - đúng, nhưng có một ngoại lệ cố ý. Khi bạn gán thẳng một object literal có field thừa, TypeScript siết lại và báo lỗi. Gọi là excess property check:

interface Meo { ten: string; tuoi: number; }
const m: Meo = { ten: "Bo", tuoi: 2, mau: "den" };

error TS2353: Object literal may only specify known properties, and 'mau' does not exist in type 'Meo'.

Vì sao cùng object đó qua biến (Bước 2) thì lọt, mà gán thẳng lại lỗi? Vì khi bạn gõ literal ngay tại chỗ, một field lạ gần như chắc chắn là gõ nhầm - nên TS bắt giúp. Đây là một tính năng, không phải mâu thuẫn.

• ▸Object literal gán thẳng bị kiểm field thừa (excess property check) để bắt lỗi gõ tên.
• ▸Cùng object qua một biến trung gian thì theo quy tắc structural thường (thừa field bỏ qua).
• ▸Đây là lưới an toàn cho lỗi gõ nhầm tên thuộc tính, không phải mâu thuẫn.

Cả hai mô tả hình dạng được, nên với object thường thì chọn cái nào cũng ổn. Hai khác biệt đáng nhớ: interface có thể extends và gộp khai báo; type làm được nhiều hơn với union, intersection và kiểu nâng cao:

interface DongVat { ten: string; }
interface Meo extends DongVat { keu: string; }   // interface: extends

type DongVat2 = { ten: string };
type Meo2 = DongVat2 & { keu: string };          // type: giao kieu (&)

• ▸Object thường: interface hay type đều được, chọn theo thói quen đội nhóm.
• ▸Cần extends/gộp khai báo, mô tả class: nghiêng về interface.
• ▸Cần union, intersection, hay kiểu nâng cao sau này: dùng type alias.

Bạn vừa biết cách đặt tên cho hình dạng dữ liệu, và nắm điểm cốt lõi: TypeScript khớp kiểu theo hình dạng, không theo tên. Một nơi structural typing lộ rõ nhất là khi một class hứa sẽ "có hình dạng" của một interface.