Nhập & xuất (printf/scanf)

printf in chữ ra màn hình. Trong dấu nháy là chuỗi định dạng; những chỗ bắt đầu bằng % là “ô trống” sẽ được điền bằng các đối số phía sau - mỗi ô một giá trị đúng kiểu đã học ở bài Biến & kiểu dữ liệu - theo đúng thứ tự:

#include <stdio.h>

int main() {
    int diem = 9;
    char hang = 'A';
    printf("Diem: %d, hang: %c\n", diem, hang);
    return 0;
}

Diem: 9, hang: A

• ▸%d ↔ một số int, %c ↔ một ký tự, %f ↔ số thực, %s ↔ một chuỗi.
• ▸Số “%” phải khớp số đối số, đúng thứ tự.
• ▸\n trong chuỗi là “xuống dòng”.

Cách nhanh nhất để hiểu printf là nghịch thử. Đổi chuỗi định dạng và đối số dưới đây, xem nó in ra gì:

Diem: 8.5 / 10

Giữa % và chữ cái, ta chèn được độ rộng và độ chính xác để in cho đẹp/thẳng cột:

#include <stdio.h>

int main() {
    printf("|%5d|\n", 42);       // canh phai, rong 5
    printf("|%-5d|\n", 42);      // canh trai
    printf("|%.2f|\n", 3.14159); // 2 so le
    printf("|%8.2f|\n", 3.14159);// rong 8, 2 so le
    return 0;
}

|   42|
|42   |
|3.14|
|    3.14|

• ▸%5d: ô rộng tối thiểu 5, canh phải; %-5d: canh trái.
• ▸%.2f: 2 chữ số sau dấu phẩy; %8.2f: rộng 8 và 2 số lẻ.
• ▸Rất hợp để in bảng số cho thẳng hàng.

Ngược với printf, scanf ĐỌC dữ liệu người dùng gõ vào và cất vào biến. Điểm quan trọng nhất: phải có dấu & trước tên biến - nghĩa là “địa chỉ của biến này”, để scanf biết ghi vào đâu (chuyện địa chỉ & con trỏ sẽ học kỹ ở bài Con trỏ & địa chỉ của khoá C nâng cao):

#include <stdio.h>

int main() {
    int tuoi;
    printf("Nhap tuoi: ");
    scanf("%d", &tuoi);      // & = "dia chi cua bien tuoi"
    printf("Sang nam ban %d tuoi\n", tuoi + 1);
    return 0;
}

• ▸Quên dấu “&” trước biến → scanf ghi nhầm chỗ, chương trình sai/crash (lỗi #1).
• ▸Sai specifier: dùng %d cho biến float (hoặc ngược lại) → đọc sai.
• ▸Đọc double thì dùng %lf trong scanf (không phải %f).
• ▸scanf trả về SỐ giá trị đọc được - kiểm tra để biết người dùng nhập hợp lệ chưa.