Làm quen với C

C là một trong những ngôn ngữ lập trình quan trọng và lâu đời nhất - nền tảng của Linux, nhiều hệ điều hành và cả các ngôn ngữ ra sau. Theo truyền thống, chương trình đầu tiên ai cũng viết là in ra dòng chữ Hello, World!. Bấm từng dòng để xem nó làm gì:

• ▸Mọi chương trình C bắt đầu chạy từ hàm main.
• ▸printf in chữ ra màn hình - cần header #include <stdio.h> ở đầu.
• ▸Mỗi câu lệnh kết thúc bằng dấu chấm phẩy “;”.

Khác Scratch hay Python trong cách chạy chương trình, C là ngôn ngữ biên dịch (compiled): bạn viết mã nguồn (file .c), rồi một chương trình tên trình biên dịch (compiler, vd gcc) dịch toàn bộ sang mã máy thành một file chạy được (executable). Sau đó bạn chạy file đó.

• ▸Viết: lưu mã nguồn vào file hello.c.
• ▸Biên dịch: cc -std=c17 -Wall -Wextra -Wpedantic -g hello.c -o hello → tạo file chạy được tên “hello” (bộ cờ đồng hành từ bài Cài đặt môi trường).
• ▸Chạy: ./hello → in ra Hello, World!.
• ▸Biên dịch MỘT lần, chạy NHIỀU lần, thực thi rất nhanh vì đã biên dịch ra mã máy từ bước trên.

Mọi chương trình C đều có chung một bộ khung. Dưới đây là một ví dụ in ra hai dòng, để ý nó vẫn gồm #include, main(void), các câu lệnh kết thúc bằng “;”, và return 0;:

#include <stdio.h>

int main(void) {
    printf("Toi dang hoc C!\n");
    printf("That thu vi.\n");
    return 0;
}

Toi dang hoc C!
That thu vi.

• ▸#include <...> ở đầu để đưa khai báo từ header vào mã nguồn.
• ▸int main(void) { ... } là thân chính của chương trình.
• ▸Mỗi statement kết thúc bằng “;” xuống dòng chỉ để code dễ đọc.
• ▸return 0; ở cuối báo chương trình chạy xong, 0 nghĩa là không có lỗi, khác 0 nghĩa có lỗi. Hệ điều hành có thể dùng số trả về này để biết chương trình chạy thành công hay thất bại.

Bạn có thể tìm kiếm thêm về standard exit codes trong các hệ điều hành phổ biến như Windows, MacOS, Linux.

Thông thường các bạn mới học lập trình C thường mắc phải một số lỗi cơ bản sau đây (đừng lo lắng, chỉ là vài lỗi vặt, không có gì kinh khủng đâu):

• ▸Thiếu dấu “;” ở cuối câu lệnh → lỗi biên dịch (hay gặp nhất).
• ▸Thiếu dấu “}” đóng hàm → lỗi “mong đợi }”.
• ▸Quên #include <stdio.h> → trình biên dịch không nhận ra printf.
• ▸Viết Main hoặc MAIN thay vì main → C phân biệt CHỮ HOA/thường.