← Tất cả khoá học

Máy tính hoạt động thế nào?

Bí mật của CPU

Biên soạn bởi Nguyễn Anh Tuấn

Bạn vẫn chưa biết CPU hoạt động như thế nào? Khoá này sẽ đưa bạn đi từ nguyên lý đơn giản cho tới phức tạp, hiểu tường tận một chiếc CPU 8-bit hoạt động ra sao, các cổng logic, transistor và cách viết chương trình thực thi trên CPU này.

7 bài ~153 phút Đã xuất bản Cập nhật 11/06/2026

Học xong mèo con làm được gì?

  • Giải thích được một chiếc máy tính chạy chương trình ra sao, từ xung nhịp thạch anh tới CPU - máy tính thôi là "hộp đen" với mèo con.
  • Đọc và viết được chương trình hợp ngữ (assembly) đơn giản, hiểu rõ mỗi lệnh máy thực sự làm gì.
  • Đọc thông số nhị phân và hex tự nhiên - nền tảng cho mọi khoá lập trình mèo con học về sau.
  • Hiểu vì sao phần cứng có giới hạn (tràn số 8-bit, bộ nhớ nhỏ) để sau này viết code biết quý từng tài nguyên.

Lộ trình học

  1. 1 Xung nhịp & Thạch anh “Trái tim” làm CPU đập: xung nhịp (clock) là gì, vật lý tinh thể thạch anh (quartz) và mạch dao động - vì sao đồng hồ chọn 32768 Hz.
  2. 2 Cổng logic & Bộ cộng Cổng logic (logic gate) AND/OR/XOR/NOT, bộ bán cộng & bộ cộng đầy đủ (half/full-adder) ghép thành bộ cộng 8-bit - cách CPU thực sự tính toán.
  3. 3 Hệ nhị phân Hệ nhị phân (binary), bát phân, thập lục phân (hex) - cách máy & người viết cùng một con số; đổi qua lại rồi nạp vào RAM cho CPU chạy.
  4. 4 Phép toán trên bit (bitwise) AND/OR/XOR/NOT & dịch bit trên cả byte; mẹo chẵn/lẻ bằng & 1; cờ & mặt nạ; vì sao một phép bitwise = một lệnh ALU qua cổng logic.
  5. 5 Bộ nhớ & RAM Ô nhớ & địa chỉ, truy cập ngẫu nhiên, RAM “bay hơi” khi tắt máy, phân cấp bộ nhớ và vì sao cache giúp CPU nhanh.
  6. 6 Mô hình CPU 8-bit Mô phỏng CPU 8-bit tương tác: ráp thanh ghi (register), RAM, ALU và xung nhịp; xem chu trình Nạp → Giải mã → Thực thi chạy một chương trình thật.
  7. 7 Lập trình cho CPU Tự viết chương trình hợp ngữ (assembly) cho CPU 8-bit: nạp/cộng/ghi, nhảy, rẽ nhánh JZ và vòng lặp - dịch ra mã máy rồi chạy ngay.

Sắp bắt tay vào dự án thật?

Tên miền, VPS, hosting để đưa sản phẩm lên mạng - chọn ở trang Ưu đãi. Mua qua link là góp thêm “cá” nuôi Mèo, bạn không tốn thêm.

Ưu đãi & công cụ →