Chuyển đổi kiểu ngầm định

Ở Bài 7 bạn đã biết 7 / 2 ra 3, và "muốn 3.5 thì viết 7 / 2.0". Nhưng khoan - 7 là int, 2.0 là double, hai kiểu khác nhau (Bài 5) mà sao cộng trừ nhân chia được? Vì C tự chuyển đổi kiểu ngầm định (implicit conversion). "Ngầm định" không có nghĩa là tuỳ tiện - tất cả theo ba luật:

• ▸Trộn trong biểu thức: kiểu RỘNG HƠN thắng - int gặp double thì int được nâng lên double.
• ▸Thăng cấp số nguyên (integer promotion): char và short luôn được nâng lên int trước khi tính.
• ▸Phép GÁN đi ngược: ép giá trị về kiểu của ĐÍCH - kể cả khi phải cắt bớt (thu hẹp).

#include <stdio.h>

int main(void) {
    printf("%d\n", 7 / 2);       /* int / int      -> chia nguyen */
    printf("%.1f\n", 7 / 2.0);   /* int -> double  -> chia thuc   */
    printf("%d\n", 'A' + 1);     /* char -> int    -> 66          */
    return 0;
}

3
3.5
66

• ▸Dòng 2: chỉ cần MỘT vế là double, cả phép toán thành double - đây là lý do "7 / 2.0 ra 3.5".
• ▸Dòng 3: 'A' là char mang mã 65; trước khi cộng, nó được THĂNG CẤP lên int → 65 + 1 = 66.
• ▸Hệ quả: cộng hai char vẫn ra int - C không tính toán trực tiếp ở cỡ char.

Phép gán ép giá trị về kiểu của đích. Đích hẹp hơn thì mất mát xảy ra im lặng:

#include <stdio.h>

int main(void) {
    int x = 3.9;            /* double -> int: CAT phan le */
    unsigned char c = 300;  /* 300 vuot 255 -> modulo 256 */
    printf("%d\n", x);
    printf("%d\n", c);
    return 0;
}

3
44

Và đây là bẫy đáng sợ nhất của chuyển đổi ngầm định - số âm gặp số không dấu:

#include <stdio.h>

int main(void) {
    unsigned int u = -1;
    printf("%u\n", u);           /* -1 thanh bao nhieu? */
    printf("%d\n", -1 < 1u);     /* so sanh nguoc doi   */
    return 0;
}

4294967295
0

• ▸3.9 → 3: đổi số thực sang int là CẮT về phía 0, không làm tròn.
• ▸300 → 44: kiểu không dấu quấn vòng theo modulo (300 − 256) - được chuẩn định nghĩa rõ.
• ▸-1 < 1u ra 0: int và unsigned int cùng hạng → vế CÓ DẤU bị đổi sang KHÔNG DẤU, -1 thành 4294967295.

Sáu ví dụ - đoán kết quả trước rồi bấm qua từng bước chuyển đổi. Cuối công cụ có máy trộn kiểu: chọn hai kiểu bất kỳ xem kiểu kết quả và lý do:

printf("%d", 7 / 2);

Không ai rà tay từng phép gán. Người viết C có nghề bật cảnh báo rồi để trình biên dịch chỉ điểm:

• ▸Bộ cờ của khoá (-std=c17 -Wall -Wextra) đã bắt được: gán làm đổi giá trị (3.9 → 3, 300 → 44) và so sánh signed/unsigned.
• ▸Thêm -Wconversion khi muốn soi gắt hơn: báo MỌI chuyển đổi ngầm định có thể mất mát (trên cùng file demo: 3 cảnh báo thành 5).
• ▸Quy tắc vàng: thấy cảnh báo chuyển đổi thì sửa KIỂU cho khớp, đừng ép kiểu (cast) cho im - cast là tắt radar đúng chỗ nguy hiểm.